BIZNES

Podwyżka akcyzy na alkohol wraca: Jak rząd chce 1,4 mld zł dla NFZ i dlaczego prezydent zatrzymał plan

Analiza

Podwyżka akcyzy na alkohol to temat, który od lat wraca do dyskusji w polskiej polityce fiskalnej. W 2026 roku rząd pod kierownictwem ministra finansów Andrzeja Domańskiego ponownie podejmuje próbę zwiększenia opłat na alkohol, tym razem w ramach nowego projektu budżetowego na 2027 rok. Pomysł ten został już raz zablokowany przez prezydenta Karola Nawrockiego, który w grudniu ubiegłego roku zawetował ustawę o podwyżce akcyzy o 15 proc. w 2026 roku i 10 proc. w 2027 roku. Obecnie ustawa przewiduje jedynie podwyżki o 5 proc. w każdym z tych lat. Ministerstwo Finansów uzasadnia podwyżkę potrzebą przeciwdziałania szkodliwemu wpływowi alkoholu na zdrowie społeczeństwa oraz koniecznością zabezpieczenia dodatkowych środków dla Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Warto zauważyć, że podobny mechanizm już działa w przypadku opłaty cukrowej, której dochody trafiają do NFZ. Rząd podkreśla, że dodatkowe 1,4 miliarda złotych ma sfinansować zadania funduszu, w tym leczenie uzależnień i chorób związanych z nadużywaniem alkoholu. Projekt jest obecnie w fazie ustaleń, a jego los zależy od dalszych negocjacji między rządem a prezydenckim Biurem Legislacyjnym. W tle tej dyskusji widoczne są także dylematy etyczne i społeczne – czy podwyższenie cen alkoholu rzeczywiście zmniejszy jego spożycie, czy też tylko zwiększy czarnorynkowy handel?

Kontekst i Tło

Podwyżka akcyzy na alkohol to nie tylko kwestia finansowa, ale także zdrowotna i społeczna. Dla NFZ oznacza to dodatkowe środki na leczenie chorób związanych z alkoholem, co może poprawić dostępność opieki zdrowotnej dla osób uzależnionych. Jednak dla konsumentów może to przełocić się na wyższe ceny, szczególnie w przypadku produktów o niższej jakości, które są najczęściej spożywane przez osoby o niższych dochodach. Rząd uzasadnia podwyżkę argumentem zdrowotnym, ale krytycy wskazują na ryzyko wzrostu czarnego rynku alkoholu, który może stać się jeszcze bardziej niebezpieczny dla zdrowia. W dłuższej perspektywie, jeśli projekt zostanie przyjęty, może to wpłynąć na zmiany w nawykach konsumpcyjnych Polaków, ale także na dynamikę rynku alkoholu, szczególnie w segmencie produktów premium, które są mniej podatne na podwyżki cen. Dodatkowo, konflikt między rządem a prezydentem wokół tego projektu pokazuje, jak trudne jest znalezienie konsensusu w kwestiach podatkowych, które mają zarówno wymiar społeczny, jak i ekonomiczny.

Komentarz Redakcji

Podwyżka akcyzy to klasyczny przykład, jak państwo próbuje rozwiązać jeden problem, tworząc drugi. Zamiast inwestować w realne programy profilaktyki i leczenia uzależnień, łatwiej jest podnieść ceny i liczyć na to, że ludzie będą pili mniej. Niestety, historia pokazuje, że czarny rynek i nierówności społeczne często zniwelują takie działania. To nie tylko kwestia pieniędzy dla NFZ, ale także kolejny dowód na to, jak trudno jest w Polsce przeprowadzić skuteczne reformy zdrowotne bez kompleksowego podejścia.