ZDROWIE

Nestor polskiej gastroenterologii odszedł – jego wkład w kolonoskopię

Analiza

7 sierpnia 2026 roku zmarł prof. Eugeniusz Butruk, uznany pionier nowoczesnej endoskopii w Polsce. To on przeprowadził pierwszą w kraju kolonoskopię w 1973 roku, wprowadzając metodę poznaną w londyńskim St Mark's Hospital. W latach 1980‑2007 kierował Kliniką Gastroenterologii, a w 1994 roku przeniósł ją do nowego budynku Instytutu przy ulicy Roentgena. W 2000 roku zainicjował pierwszy na świecie ogólnokrajowy program przesiewowy raka jelita grubego, opierający się na kolonoskopii. Program wymagał długotrwałego przekonywania administracji i pokonywania oporu, ale dziś jest kontynuowany przez liczne ośrodki w całej Polsce. Butruk aktywnie wspierał wymianę wiedzy między Wschodem a Zachodem, organizując spotkania East‑West Gastroenterology Bridging Meetings.

Kontekst i Tło

Śmierć prof. Butruka przypomina o jego fundamentalnym wkładzie w diagnostykę nowotworów jelita grubego, który zmienił podejście polskiej medycyny do profilaktyki. Dzięki jego inicjatywie kolonoskopia stała się podstawowym narzędziem przesiewowym, co przyczyniło się do wczesnego wykrywania i zwiększenia szans przeżycia pacjentów. Program Badań Przesiewowych, uruchomiony w 2000 roku, stał się modelem dla innych krajów i inspiracją do dalszych badań. Jego praca w Klinice Gastroenterologii Onkologicznej NIO‑PIB połączyła akademickie zaplecze z praktyką kliniczną, tworząc silną platformę edukacyjną. Dziś jego dziedzictwo kontynuują współpracownicy i nowi lekarze, którzy rozwijają endoskopię i profilaktykę onkologiczną w Polsce.

Komentarz Redakcji

Śmierć prof. Butruka to wielka strata dla polskiej medycyny, ale jego wizja i osiągnięcia pozostają żywe w codziennej praktyce endoskopicznej. Jego dziedzictwo inspiruje kolejne pokolenia lekarzy do dalszych innowacji.